Mensen van over de hele wereld blijven naar grote Chinese steden zoals Hongkong, Beijing en Shanghai stromen om er hun brood te verdienen. Ze hebben vaak veel gemeen: ze laten familie en vrienden achter en worden blootgesteld aan een nieuwe, verwarrende cultuur. Maar één ding onderscheidt hen.
Mensen uit de VS en Europa worden vaak omschreven als expatriates of ‘expats’, terwijl mensen uit bijvoorbeeld Somalië of Pakistan als ‘immigranten’ worden bestempeld.
Waarom is dat zo en wat is eigenlijk het verschil, als dat er al is?
Volgens het woordenboek Merriam-Webster betekent expatriate iemand die ‘in een vreemd land woont’, terwijl immigrant ‘iemand die naar een land komt om zich er permanent te vestigen’ betekent.
Maar de laatste tijd is er discussie over de terminologie en zeggen sommigen dat de definities verouderd zijn en tegenwoordig meer privileges, ras en sociaaleconomische status symboliseren.
Mensen lopen langs de bar met Brits thema Old China Hand in Hongkong. (AP-foto/Vincent Yu)
Mawuna Remarque Koutonin, die SiliconAfrica leidt, schreef onlangs in The Guardian dat dit bewijst dat ‘er in het vocabulaire van menselijke migratie nog steeds hiërarchische woorden bestaan, gemaakt om witte mensen boven alle anderen te plaatsen.’ Hij citeerde een Afrikaanse arbeidsmigrant in Europa: ‘Ik werk voor multinationale organisaties in zowel de private als de publieke sector. Maar omdat ik zwart of gekleurd ben, krijg ik niet de naam expat. Ik ben een hooggekwalificeerde immigrant, zoals ze me politiek correct noemen.’
Hoe is de situatie dan in Hongkong en op het Chinese vasteland?
Holing Yip, onderzoeker bij Hong Kong Unison, een organisatie die pleit voor beleidshervormingen ten gunste van achtergestelde inwoners uit etnische minderheden, zei dat het onderscheid tussen ‘expat’ en ‘immigrant’ een toch al schadelijke scheiding tussen mensen verstevigt.
‘Er is de laatste tijd nogal wat ophef over deze woorden en verschillende mensen hanteren verschillende definities. Ik ben het er beslist mee eens dat het woord “expat” verband houdt met privilege. Maar interessant is dat het een waargenomen privilege is: wat ik denk wanneer ik iemand ontmoet of zie en hoe ik diegene behandel. Het hangt vaak samen met ras en sociaaleconomische status.’
Vooral scholen bieden onderdak aan rassenscheiding tussen lokale, expat- en migrantenkinderen, zei ze, waarbij veel scholen op parallelle universums lijken.
Als professionele expat in Hongkong kunt u na zeven jaar permanent verblijf met volledige rechten en bescherming krijgen. Maar voor de honderdduizenden Filipijnse en Indonesische huishoudelijke hulpen die voor de baby's van de stad zorgen en badkamervloeren schrobben, blijft permanent verblijf vaak slechts een droom. Sommige lokale inwoners vrezen dat permanent verblijf voor buitenlandse huishoudelijke hulpen en hun gezinnen de openbare systemen zou overweldigen.
Het verschijnsel ‘expat tegenover immigrant’ is zichtbaar in veel Chinese steden die werknemers en professionals uit de internationale gemeenschap aantrekken. Websites voor expats in Beijing of Shanghai tonen doorgaans foto's van glimlachende witte gezinnen.
InterNations, 's werelds grootste netwerk voor mensen die in het buitenland wonen, heeft bijna 50.000 leden op het Chinese vasteland, van wie de meesten in Shanghai, Beijing en Guangzhou wonen. Zijn missie is ‘het leven voor expats gemakkelijker maken’.
Medeoprichter Malte Zeeck zei in een interview dat het onderscheid tussen ‘expat’ en ‘immigrant’ gevoelig ligt, maar dat de leden uit allerlei landen wereldwijd komen. De meesten komen uit de VS, het VK en Duitsland.
‘Wat de meeste van deze mensen gemeen hebben, is dat ze hoger gekwalificeerd zijn, vaak een universitair diploma hebben en voor een bepaalde periode naar het buitenland gaan,’ zei hij.
Tijdens reizen in China merkte hij ook dat leden zich daar vaker ‘expats’ noemden dan leden in Europa.
Een enquête van InterNations liet ook zien dat expats op het Chinese vasteland minder vaak bevriend raken met lokale inwoners dan in de meeste andere landen, mogelijk door ‘de culturele kloof tussen expats en de lokale cultuur’.
Shanghai Expat publiceerde onlangs een artikel waarin stond dat u als expat ‘openbare vernedering’ riskeert door lokale ziekenhuizen te gebruiken in plaats van ziekenhuizen die op expats zijn gericht.
Niet iedereen is het ermee eens dat het om ras gaat. In een blog van de Wall Street Journal voegde journaliste en ‘wereldnomade’ Ruchika Tulshyan aan de term meer nuances toe dan alleen een rijke witte persoon die naar het buitenland verhuist zonder wens zich te integreren. ‘De expats van nu komen uit de hele wereld, hebben uiteenlopende achtergronden en verschillende huidskleuren, en de meesten willen zich integreren in de nieuwe samenleving waarvan zij deel zijn gaan uitmaken,’ zei ze.
De in Warschau gevestigde Amerikaanse journalist Andrew Kureth biedt een andere definitie: ‘Een immigrant zoekt wanhopig een beter leven. Een expat is op avontuur.’
ALS U ONS LEUK VINDT — DEEL ONZE INHOUD!
Oorspronkelijk gepubliceerd via het officiële WeChat-account: ExpatRights