Trung Quốc bắt hai công dân Nhật Bản tại thành phố cảng Đại Liên vì nghi buôn lậu. Một vụ có thể liên quan đất hiếm — khoáng sản chiến lược ở tâm điểm xung đột thương mại ngày càng gay gắt.
Chánh Văn phòng Nội các Nhật Minoru Kihara nói cơ quan Trung Quốc bắt một người ngày 18 tháng 5, người nữa ngày 25 tháng 5. Cả hai bị nghi vi phạm quy định chống buôn lậu hàng cấm xuất nhập khẩu. Danh tính không công bố.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận hai người bị bắt vì nghi vi phạm pháp luật và Nhật Bản đã được thông báo. Bộ yêu cầu công dân, doanh nghiệp Nhật Bản tại Trung Quốc tuân thủ luật Trung Quốc. Không chính phủ nào công khai nêu mặt hàng liên quan.
Chi tiết thiếu này là câu hỏi nhạy cảm nhất câu chuyện. Asahi Shimbun đưa tin một người bị bắt có thể làm cho nhà sản xuất điện tử Nhật Bản lớn tại Đại Liên và có thể đã định xuất hàng liên quan đất hiếm bằng cách coi chúng được miễn kiểm soát. Khẳng định dựa nguồn không nêu tên và chưa được xác nhận chính thức.
Các vụ bắt giữ diễn ra giữa tranh chấp gay gắt Trung–Nhật. Reuters đưa tin Bắc Kinh siết hạn chế hàng lưỡng dụng và khoáng sản quan trọng sang Nhật sau khi phát biểu năm 2025 của Thủ tướng Sanae Takaichi về Đài Loan khiến Trung Quốc tức giận.
Đất hiếm thiết yếu với xe điện, điện tử và vũ khí. Trung Quốc chi phối việc chế biến đất hiếm toàn cầu và coi xuất khẩu trái phép là vấn đề an ninh quốc gia. Tuy nhiên, bối cảnh này không chứng minh hai người bị bắt mang theo gì hoặc định làm gì.
Kihara nói không có lo ngại đặc biệt về sức khỏe người bị giữ, Nhật đang hỗ trợ qua ngoại giao. Chưa công bố cáo trạng, ngày xử hoặc tên công ty.
Chỉ một sự thật hẹp nhưng nghiêm trọng được xác nhận: Hai công dân Nhật Bản đang bị Trung Quốc giam giữ vì nghi buôn lậu hàng cấm. Mối liên hệ với đất hiếm vẫn là khẳng định được báo chí đưa tin — và là câu hỏi còn bỏ ngỏ có thể biến hai vụ bắt giữ thành khủng hoảng ngoại giao lớn hơn nhiều.
Nguồn: Reuters qua The Straits Times · The Asahi Shimbun · Anadolu Agency