Çin, liman kenti Dalian'da iki Japon vatandaşını kaçakçılık şüphesiyle gözaltına aldı. Vakalardan biri, giderek sertleşen ticaret çatışmasının merkezindeki stratejik mineraller olan nadir toprak elementleriyle ilgili olabilir.
Japonya Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, Çin makamlarının bir kişiyi 18 Mayıs'ta, bir diğerini 25 Mayıs'ta gözaltına aldığını açıkladı. İkisinin de ithalatı veya ihracatı yasak malların kaçakçılığına karşı düzenlemeleri ihlal ettiğinden şüpheleniliyor. Kimlikleri açıklanmadı.
Çin Dışişleri Bakanlığı, iki kişinin iddia edilen kanun ihlalleri nedeniyle gözaltına alındığını ve Japonya'ya haber verildiğini teyit etti. Çin'deki Japon vatandaşlarını ve şirketlerini Çin hukukuna uymaya çağırdı. İki hükümet de ilgili malların ne olduğunu kamuya açıklamadı.
Eksik olan bu ayrıntı, hikâyenin en kritik sorusu. Asahi Shimbun, tutuklananlardan birinin Dalian'da büyük bir Japon elektronik üreticisi için çalıştığının düşünüldüğünü ve nadir toprak elementleriyle bağlantılı ürünleri denetimden muaf sayarak ihraç etmeye çalışmış olabileceğini bildirdi. Bu iddia, ismi açıklanmayan kaynaklara dayanıyor ve resmen doğrulanmış değil.
Tutuklamalar, Çin ile Japonya arasında sert bir anlaşmazlığın yaşandığı döneme denk geliyor. Reuters, Başbakan Sanae Takaichi'nin 2025'te Tayvan hakkında yaptığı açıklamaların Çin'i kızdırmasının ardından Pekin'in Japonya'ya yönelik çift kullanımlı ürün ve kritik mineral kısıtlamalarını sıkılaştırdığını bildirdi.
Nadir toprak elementleri elektrikli araçlar, elektronik ve silahlar için vazgeçilmezdir. Çin bunların dünya çapındaki işlenmesine hâkimdir ve yasa dışı ihracatı ulusal güvenlik meselesi olarak ele alır. Ancak bu bağlam, gözaltına alınan iki kişinin ne taşıdığını veya ne amaçladığını kanıtlamaz.
Kihara, gözaltına alınanların sağlığı hakkında özel bir endişe bulunmadığını ve Japonya'nın diplomatik kanallardan destek sağladığını söyledi. Suçlama, duruşma tarihi veya herhangi bir şirketin kimliği açıklanmadı.
Yalnızca dar kapsamlı ama ciddi bir olgu doğrulanmış durumda: İki Japon vatandaşı, yasaklı malların kaçakçılığı şüphesiyle Çin'de gözaltında bulunuyor. Nadir toprak elementleriyle bağlantı, haberlerde yer alan bir iddia olmaya devam ediyor; iki gözaltını çok daha büyük bir diplomatik krize dönüştürebilecek açık soru da bu.
Kaynaklar: Reuters, The Straits Times aracılığıyla · Asahi Shimbun · Anadolu Ajansı